{"id":414,"date":"2024-03-12T13:26:13","date_gmt":"2024-03-12T13:26:13","guid":{"rendered":"https:\/\/sztukasmaku.com\/art\/projekt-fotograficzny-mutuality-part-1-smog-2\/"},"modified":"2024-03-12T13:26:25","modified_gmt":"2024-03-12T13:26:25","slug":"projekt-fotograficzny-mutuality-part-1-smog-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sztukasmaku.com\/art\/projekt-fotograficzny-mutuality-part-1-smog-2\/","title":{"rendered":"Projekt fotograficzny – Mutuality part 1 Smog"},"content":{"rendered":"\n

Wzajemno\u015bci \/ Krajobraz miejski jako interwencja wobec ska\u017cenia \u015brodowiska<\/strong><\/h2><\/div>\n\n\n\n

Kolejny dzie\u0144 Szczytu Klimatycznego w Katowicach COP24<\/a> i kolejna cz\u0119\u015b\u0107 mojego projektu fotograficznego o zanieczyszczeniu \u015brodowiska. Pierwsze zdj\u0119cia<\/a> do tego projektu powsta\u0142y ponad rok temu.<\/p>\n\n\n\n

Niniejszy tekst jest uzupe\u0142nieniem projektu fotograficznego,<\/a> kt\u00f3ry realizowa\u0142am z my\u015bl\u0105 o pokazaniu zagro\u017ce\u0144, jakie niesie za sob\u0105 smog wraz z pr\u00f3bami zr\u00f3wnowa\u017cenia ich (zagro\u017ce\u0144) upraw\u0105 ro\u015blin w naszym najbli\u017cszym otoczeniu.<\/p>\n\n\n\n

\u017bycie fotografa sk\u0142ada si\u0119 z obserwacji. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce ci, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105 si\u0119 sztukami wizualnymi, s\u0105 w pierwszej kolejno\u015bci badaczami, antropologami, socjologami czy psychologami. Oczywi\u015bcie nie w dos\u0142ownym znaczeniu, gdy\u017c za zdolno\u015bciami poznawczymi nie idzie w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w specjalistyczne wykszta\u0142cenie. Proces tworzenia cz\u0119sto jest wynikiem wnikliwej obserwacji \u017cycia i naszego otoczenia traktowanej na r\u00f3wni z pog\u0142\u0119bion\u0105 analiz\u0105 interesuj\u0105cego artyst\u0119 problemu. Niejednokrotnie trzeba przewertowa\u0107 dziesi\u0105tki artyku\u0142\u00f3w, wywiad\u00f3w, publikacji czy wcze\u015bniej udokumentowanych zdarze\u0144. Jest to tym bardziej aktualne im bardziej praca tw\u00f3rcza le\u017cy na pograniczu dokumentu i jest subiektywnym odbiorem rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Moja motywacja do zaj\u0119cia si\u0119 problemem zanieczyszczenia \u015brodowiska, a zw\u0142aszcza jako\u015bci\u0105 powietrza, jakim oddychamy, i jego wp\u0142ywem na nasze zdrowie pojawi\u0142a si\u0119 jaki\u015b czas temu, kiedy zachorowa\u0142a bliska mi osoba. Temat powr\u00f3ci\u0142 podczas niedawnych podr\u00f3\u017cy, kt\u00f3rych celem, wybranym ca\u0142kiem nie\u015bwiadomie, by\u0142y jedne z dw\u00f3ch najbardziej zasmogowanych miast Azji \u2013 Hanoi w Wietnamie i Kathmandu w Nepalu. Smog, zw\u0142aszcza w Kathmandu jest tak uci\u0105\u017cliwy, \u017ce oddychanie cho\u0107by bez prowizorycznej maski na twarzy w niekt\u00f3rych cz\u0119\u015bciach miasta jest niemo\u017cliwy. Mo\u017cna te\u017c zapomnie\u0107 o podziwianiu Himalaj\u00f3w, stoj\u0105c po\u015brodku doliny Kathmandu, z powodu g\u0119stej chmury py\u0142\u00f3w otaczaj\u0105cej g\u00f3ry. W Hanoi wed\u0142ug bada\u0144 przeprowadzonych w 2010 roku przez NATIONAL ENVIRONMENTAL RESEARCH INSTITUTE pod kierownictwem Ngo Tho Hunga<\/a> najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 smogu jest ruch drogowy. Orientacyjna liczna pojazd\u00f3w o nap\u0119dzie spalinowym w Hanoi 2010 roku to niemal trzy miliony, a wed\u0142ug badaczy do 2020 roku liczba motocykli zwi\u0119kszy si\u0119 do sze\u015bciu milion\u00f3w. Drugim powa\u017cnym problemem jest co\u015b, czego nie do\u015bwiadczamy w Polsce, a w Wietnamie i w ca\u0142ej Azji po\u0142udniowo-wschodniej jest na porz\u0105dku dziennym, czyli gotowanie na wolnym powietrzu na wolnym ogniu z u\u017cyciem paliw bardzo z\u0142ej jako\u015bci. W zasadzie na ka\u017cdym kroku mo\u017cna natkn\u0105\u0107 si\u0119 na dymi\u0105ce polowe kuchnie. W Katmandu do powy\u017cszego dok\u0142ada si\u0119 bardzo niekorzystne z punktu widzenia obiegu powietrza po\u0142o\u017cenie \u2013 miasto jest otoczone g\u00f3rami. Ca\u0142a dolina cierpi z powodu zanieczyszczenia powietrza.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug WHO w raporcie z 2015<\/a> roku na powik\u0142ania zwi\u0105zane ze smogiem umar\u0142o w 2012 roku niemal pi\u0119\u0107dziesi\u0105t cztery tysi\u0105ce ludzi. A\u017c 80% ca\u0142ej populacji Nepalu gotuje przy u\u017cyciu nieoczyszczonego paliwa, kt\u00f3re szkodzi, a przy tym lokalnie zag\u0119szcza ilo\u015b\u0107 szkodliwych substancji w powietrzu.
Podczas trzech tygodni pobytu w Wietnamie, a p\u00f3\u017aniej w Nepalu obserwowa\u0142am na swoim przyk\u0142adzie jak wzmagaj\u0105 si\u0119 problemy z oddychaniem, spada kondycja, a serce zaczyna bi\u0107 mocniej, szybciej i coraz mniej miarowo. Po zaledwie trzech tygodniach m\u00f3j partner, kt\u00f3ry sp\u0119dza\u0142 czas nieco aktywniej, nabawi\u0142 si\u0119 silnego, charakterystycznego dla na\u0142ogowych palaczy kaszlu, kt\u00f3rego nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 pozby\u0107 przez wiele tygodni. Do tego dochodzi\u0142 nieustaj\u0105cy b\u00f3l i zawroty g\u0142owy. Motywacja do zaj\u0119cia si\u0119 problemem wzros\u0142a dodatkowo, gdy na pocz\u0105tku roku zwr\u00f3ci\u0142am uwag\u0119 na apel, jaki wystosowa\u0142o Greenpeace do Ministra Energii, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na dane WHO m\u00f3wi\u0105ce o tym, \u017ce na 50 najbardziej zanieczyszczonych miast w Europie a\u017c 33 jest po\u0142o\u017conych na terytorium Polski. Oto tekst listu:<\/p>\n\n\n\n

\u201eSzanowny Panie Ministrze,
zwracam si\u0119 do Pana z apelem o niezw\u0142oczne wprowadzenie norm jako\u015bci w\u0119gla, kt\u00f3re realnie przyczyni\u0105 si\u0119 do poprawy jako\u015bci powietrza w naszym kraju.
W Polsce oddychamy najbrudniejszym powietrzem w Unii Europejskiej. Wed\u0142ug \u015awiatowej Organizacji Zdrowia (WHO) 33 z 50 miast UE o najbrudniejszym powietrzu le\u017cy w Polsce. Ma to dramatyczne skutki dla naszego zdrowia. Co roku z powodu zanieczyszczenia powietrza przedwcze\u015bnie umiera 47 tysi\u0119cy Polek i Polak\u00f3w. Do grup szczeg\u00f3lnie nara\u017conych na skutki smogu nale\u017c\u0105 dzieci, a powietrze w s\u0105siedztwie \u017cadnego polskiego przedszkola nie spe\u0142nia norm WHO.
Sytuacja wymaga podj\u0119cia zdecydowanych dzia\u0142a\u0144. Dzisiaj nadal mo\u017cna legalnie sprzedawa\u0107 odpady w\u0119glowe, a tak\u017ce w\u0119giel zasiarczony, zawilgocony oraz w\u0119giel o wysokiej zawarto\u015bci popio\u0142u. Przyj\u0119cie odpowiednich norm jako\u015bci w\u0119gla \u2013 kt\u00f3rych parametry b\u0119d\u0105 podyktowane trosk\u0105 o zdrowie obywateli \u2013 jest koniecznym warunkiem do poprawy jako\u015bci powietrza w naszym kraju<\/a>\u201d<\/p>\n\n\n\n

Mapy zanieczyszcze\u0144, jakie mo\u017cna znale\u017a\u0107 na stronach WHO<\/a>, potwierdzaj\u0105 te obawy, a wiadomo\u015bci docieraj\u0105ce z instytucji tak powa\u017cnych jak Komisja Europejska nie zostawiaj\u0105 z\u0142udze\u0144. Polska w ju\u017c w 2015 roku zosta\u0142a pozwana do Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci UE w zwi\u0105zku ze z\u0142\u0105 jako\u015bci\u0105 powietrza.<\/p>\n\n\n\n

\u201eBruksela, 10 grudnia 2015
Polska pozwana do Trybuna\u0142u za przekroczenie limitu cz\u0105stek sta\u0142ych w powietrzu.
Komisja Europejska podj\u0119\u0142a dzi\u015b decyzj\u0119 o postawieniu Polski przed Trybuna\u0142em Sprawiedliwo\u015bci UE w zwi\u0105zku z utrzymuj\u0105cym si\u0119 wysokim poziomem cz\u0105stek py\u0142u zawieszonego w powietrzu stanowi\u0105cym powa\u017cne zagro\u017cenie dla zdrowia publicznego. Przez co najmniej pi\u0119\u0107 ostatnich lat, w tym w roku 2014, dobowe dopuszczalne warto\u015bci py\u0142u zawieszonego w powietrzu (PM10) by\u0142y stale przekraczane w 35 spo\u015br\u00f3d 46 stref jako\u015bci powietrza w Polsce. Ponadto w dziewi\u0119ciu strefach stale przekraczane by\u0142y r\u00f3wnie\u017c roczne dopuszczalne warto\u015bci. Zanieczyszczenie py\u0142em PM10 w Polsce jest spowodowane g\u0142\u00f3wnie tzw. nisk\u0105 emisj\u0105 (tj. emisj\u0105 ze \u017ar\u00f3de\u0142 o wysoko\u015bci nieprzekraczaj\u0105cej 40 m) z ogrzewania gospodarstw domowych. \u015arodki legislacyjne i administracyjne stosowane do tej pory w celu ograniczenia tych nieprzepisowych warto\u015bci zosta\u0142y uznane przez Komisj\u0119 za niewystarczaj\u0105ce.
Dzisiejsza decyzja jest nast\u0119pstwem dodatkowej uzasadnionej opinii, kt\u00f3r\u0105 wystosowano do Polski w lutym 2015 r.\u201d<\/p>\n\n\n\n

W pierwszym odruchu, jak aktorka Katarzyna Andukowicz chcia\u0142am przy\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do akcji #pozywamsmog skierowanej przeciwko gminom i Skarbowi Pa\u0144stwa o naruszenie d\u00f3br osobistych, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na art. 23 kodeksu cywilnego oraz na art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Cz\u0142owieka i Podstawowych Wolno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

\u201ePozywam pa\u0144stwo i miasto o odszkodowanie za brak dost\u0119pu do czystego powietrza […] Nie chc\u0119 by\u0107 truta! Mam do\u015b\u0107!<\/a> Dzia\u0142am; chc\u0119 zmiany; pozywam smog; chc\u0119 czystego powietrza; biega\u0107; spacerowa\u0107; wietrzy\u0107; \u017cy\u0107!\u201d<\/p>\n\n\n\n

Pami\u0119taj\u0105c jednak o tym, co zobaczy\u0142am w Azji \u2013 jak bardzo mieszka\u0144cy sami szkodz\u0105 swojemu otoczeniu przez nadmiern\u0105 emisj\u0119 spalin czy przez gotowanie z u\u017cyciem zanieczyszczonego opa\u0142u \u2013 zada\u0142am sobie pytanie, czy sama nie jestem te\u017c winna? Czy tylko rz\u0105d mo\u017ce dzia\u0142a\u0107, ograniczaj\u0105c dop\u0142aty do kopal\u0144 i promuj\u0105c ekologiczne sposoby pozyskiwania energii, wycofuj\u0105c z rynku w\u0119giel z\u0142ej jako\u015bci czy dop\u0142acaj\u0105c do wymiany przestarza\u0142ych piec\u00f3w? Niestety, jak wspomnia\u0142 podczas jednego z wywiad\u00f3w, kt\u00f3re przeprowadzi\u0142am, pracownik naukowy PAN dr Pawe\u0142 Kojs \u2013 mieszkamy w pa\u0144stwie opresyjnym, kt\u00f3rego urz\u0119dnik pr\u0119dzej wystawi mandat za z\u0142e dzia\u0142anie (kary za palenie \u015bmieci), ni\u017c zach\u0119ci do dzia\u0142a\u0144 pozytywnych, na przyk\u0142ad promuj\u0105c dobre rozwi\u0105zania (promowanie akcji spo\u0142ecznych, zach\u0119canie kierowc\u00f3w do korzystania z komunikacji \u2013 darmowa komunikacja miejska zim\u0105 itd.).<\/p>\n\n\n\n

Na potrzeby mojego projektu przeprowadzi\u0142am rozmowy z lekarzami pulmonologami, maj\u0105cymi na co dzie\u0144 do czynienia z problemem zanieczyszczenia \u015brodowiska oraz z Paw\u0142em Kojsem, dyrektorem Ogrodu Botanicznego \u2013 Centrum Zachowania R\u00f3\u017cnorodno\u015bci Biologicznej w Powsinie. Lekarze: kierownik Kliniki Chor\u00f3b Wewn\u0119trznych, Pneumonologii i Alergologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego przy ul. Banacha, prof. dr hab. Rafa\u0142 Krenke oraz kierownik Kliniki Pneumonologii i Mukowiscydozy Instytutu Gru\u017alicy i Chor\u00f3b P\u0142uc w Rabce-Zdroju dr hab. Henryk Mazurek potwierdzili moje obawy. Fragmenty rozm\u00f3w przedstawi\u0119 w dalszej cz\u0119\u015bci pracy. Jedno jest pewne \u2013 ka\u017cda ilo\u015b\u0107 zanieczyszcze\u0144 szkodzi. Po wizycie w Zak\u0142adzie Patomorfologii Instytutu Gru\u017alicy i Chor\u00f3b P\u0142uc i rozmowie z kierownikiem Zak\u0142adu prof. dr hab. Renat\u0105 Langfort i pracownikami Zak\u0142adu moje obawy zwi\u0105zane z jako\u015bci\u0105 powietrza w Polsce przerodzi\u0142y si\u0119 w ch\u0119\u0107 wyjazdu do Szwajcarii \u2013 s\u0142yn\u0105cej mi\u0119dzy innymi z czystego powietrza.<\/p>\n\n\n\n

Podczas moich rozm\u00f3w wielokrotnie pojawia\u0142 si\u0119 temat miasta, w kt\u00f3rym \u017cyjemy. Czym ono jest i jaki mamy na nie wp\u0142yw, a ono na nas? Czy jest mo\u017cliwy stan zr\u00f3wnowa\u017conego (a wi\u0119c uwzgl\u0119dniaj\u0105cego te\u017c problemy ekologii i zdrowego trybu \u017cycia) rozwoju miast? To zagadnienie r\u00f3wnie\u017c b\u0119dzie tematem tej pracy. Tymczasem, zanim dojdziemy do zrozumienia, jaki by\u0142by \u00f3w stan r\u00f3wnowagi, badamy dora\u017ane problemy: jak zanieczyszczenie \u015brodowiska, a konkretnie ska\u017cone powietrze wp\u0142ywaj\u0105 na miejski krajobraz? Jak wyobra\u017cenie przestrzeni i jej planowanie mog\u0105 spowodowa\u0107 lub usun\u0105\u0107 miejskie problemy?<\/p>\n\n\n\n

\"Szczyt
\u00a9 Dorota Kaszuba, 2018′ „Mutuality” <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"Smog
\u00a9 Dorota Kaszuba, 2018′ „Mutuality” <\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wzajemno\u015bci \/ Krajobraz miejski jako interwencja wobec ska\u017cenia \u015brodowiska Kolejny dzie\u0144 Szczytu Klimatycznego w Katowicach COP24 i kolejna cz\u0119\u015b\u0107 mojego projektu fotograficznego o zanieczyszczeniu \u015brodowiska. Pierwsze zdj\u0119cia do tego projektu powsta\u0142y ponad rok temu. Niniejszy tekst jest uzupe\u0142nieniem projektu fotograficznego, kt\u00f3ry realizowa\u0142am z my\u015bl\u0105 o pokazaniu zagro\u017ce\u0144, jakie niesie za sob\u0105 smog wraz z pr\u00f3bami zr\u00f3wnowa\u017cenia ich […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":415,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_gspb_post_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-414","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"blocksy_meta":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sztukasmaku.com\/art\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/414","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sztukasmaku.com\/art\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sztukasmaku.com\/art\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sztukasmaku.com\/art\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sztukasmaku.com\/art\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=414"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sztukasmaku.com\/art\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/414\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":439,"href":"https:\/\/sztukasmaku.com\/art\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/414\/revisions\/439"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sztukasmaku.com\/art\/wp-json\/wp\/v2\/media\/415"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sztukasmaku.com\/art\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sztukasmaku.com\/art\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=414"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sztukasmaku.com\/art\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}